آتش که می‌خندد و خاکستر که می‌گرید؛ چهارشنبه‌ سوری ملت میان رقص سنت و شعله‌ سیاست 

هجده روز از آغاز حملات گذشته و مردم در انتظار همدلی و آرامش هستند، اما حوادث پی‌درپی، ساختار احساسات جمعی را دگرگون می‌سازد. در این میان، چهارشنبه‌سوری، که باید نماد شادی و همدلی ملی باشد، به عرصه‌ی تلاقی معنا‌های متضاد تبدیل شده است.

در شرایطی که جامعه در انتظار همدلی و آرامش است، فراخوانی برای یادبود «شهدای دنا» ارائه می‌شود؛ مردانی که در دریای مواج، نماد فداکاری و خدمت تا آخرین لحظه شدند. حافظه‌ جمعی، آنان را نه تنها قربانی حادثه، بلکه نماد آرامش، وفاداری و معنای واقعی «جان دادن برای وطن» در بحبوحه‌ بحران می‌داند. تصویر آبی این شهیدان، در ذهن مردم، در برابر هیجانات روزگار، چون لنگری استوار است.

در مقابل، پیامی از خارج از کشور، با ظاهری ملی‌گرایانه، تلاش دارد تا از بستر هیجانات اجتماعی و سنت‌های چهارشنبه‌سوری برای تحریک اغتشاش و شکاف ملی بهره گیرد. این کنش‌ها، که در بستر جنگ و تقابل با نظام مطرح می‌شوند، به جای ساز همدلی، کوکِ ناهنجار تحریک را می‌نوازند. بازی با نماد‌های آتش و مقاومت در شرایط فشار روانی جنگ، عملاً به میدانی برای آزمایش اجتماعی تبدیل شده تا دشمن خارجی بخواهد از شکاف‌های عاطفی به شکاف‌های سیاسی دست یابد و احساس ملی را که باید صرف دفاع از کشور شود، به ابزار تخریب وحدت ملی بدل کند.

از منظر تحلیل سیاسی، این پدیده‌ها در قالب «جنگ ترکیبی» قابل درک است؛ جایی که موشک و رسانه در هم می‌آمیزند و مرز نبرد به ذهن و مناسک مردم کشیده می‌شود. دشمنان با شناخت بافت فرهنگی ایران، از آیین‌های دیرینه برای تنش‌زایی درونی بهره می‌گیرند.

آنچه به ظاهر تداوم سنت است، در واقع «گذشته‌سازی سیاسی» برای بازنویسی خاطره جمعی و ایجاد بی‌اعتمادی است. این خط سیرها، نه احیای سنت، بلکه تلاشی برای خنثی‌سازی سازوکار جامعه در تبدیل رنج به معناست. در حالی که یاد شهیدان، مردم را به هم نزدیک می‌کند، این رویکرد‌ها سعی در دو قطبی کردن احساس مشترک دارند.

جامعه‌ ایران امروز با انتخابی بنیادین روبروست: آیا آتش چهارشنبه‌ سوری را در امتداد شعله‌ی وفاداری شهدای دنا خواهد دید، یا در خدمت هیجان بازی‌های سیاسی قرار خواهد داد؟ امسال، چهارشنبه‌سوری نه صرفاً جشن است و نه یادبود؛ بلکه آیینه‌ای است که دو صورت ایران را نمایان می‌سازد: ایرانِ دریا‌دلانی که جان فدا‌ی وطن کردند، و ایرانِ سیاست‌زدگانی که آتش را علیه وطن شعله‌ور می‌سازند.

اگر قرار است شعله‌ای در این چهارشنبه افروخته شود، باید آتشی باشد که یاد مردان دریا را روشن‌تر کند و از خاکستر جنگ، ایمان ملی را برانگیزد. شعله‌ای که میان فداکاری و فتنه، تفاوت را بنمایاند. در این لحظه‌ی تاریخی، ایران بیش از سلاح، به معنا نیاز دارد؛ و معنای نهایی را کسانی می‌نویسند که در سکوت امواج، جاودانه شدند تا وطن خاموش نماند.

دشمن گمان می‌کرد با حذف نخبگان، اراده‌ی جمعی متزلزل می‌شود، غافل از آنکه هر شهادت، پیوند معنوی ملت را عمیق‌تر می‌سازد.

این خون‌ها، پیوستگی تازه‌ای را رقم زدند: آتش چهارشنبه‌سوری، شعله‌ی جنگ، آب دریا و سرخی شهادت، همگی در هم آمیختند؛ سه بُعد از هستی ملت. دنا، دریا و زمین، سه صحنه از روایتی واحدند؛ روایتی از ملتی که در آسمان سقوط می‌کند، در آب جاودانه می‌شود و بر خاک می‌ماند. چهارشنبه‌سوری امسال، بازآفرینی تصویری از پایداری است و حضور مردم در خیابان‌ها، اعلام حضور فرهنگی در برابر روایت تجزیه‌گر دشمن است.

ترکیب اشک مردم برای فرزندان وطن و آتش برافروخته بر قله‌ها، نمادی از وحدت است که نشان می‌دهد گرمای ایمان در این سرزمین هنوز زنده است. چهارشنبه‌سوری امسال، مجلس یادانه‌ی ملی است؛ جایی که جشن و عزاداری در هم تنیده و معنایی یگانه می‌سازند. مردم برای بازآفرینی حافظه‌ تاریخی به خیابان می‌آیند، حافظه‌ای که دشمن می‌خواست به فراموشی سپرده شود. در هر شعله، یاد شهدا زنده است.

به همین سبب، آتش چهارشنبه‌ سوری امسال، نگهبان معناست؛ صدای مردان فداکار و پژواک خون سردارانی که در جبهه‌ی صبر ایستادند. در آینه‌ی شعله‌ها، چهره‌ وطن دیده می‌شود؛ زخمی، اما بیدار، سوخته، اما ایستاده، که از دریا، خاک و آتش، هویتی تازه می‌سازد. ایران از میان آتش برخاسته و سوگ و جشن را در هم آمیخته تا نشان دهد نه جنگ بیرونی و نه فتنه‌ درونی، قادر به جدایی آن از هویتش نیست. اکنون، میان امواج و شعله‌ها، صدای واحدی طنین دارد: صدای زندگی، وفاداری و ادامه‌ دادن.